963 nolu Hadis’in
İzahı:
Buhârî bu duaların
yerine cenaze namazında Fatiha okunacağını bildiren hadîsler rivayet etmiştir.
Hanefilerle Mâliki'lere
göre, cenaze namazında Kur'ân okunmaz, Şafiî'lerle Hanbelilere göre: îlk tekbirden
sonra Fatiha okunabilir.
«Cenaze namazında Kur'ân
okunmaz» diyenler ashâb-ı kirâm'dan bu bâbda rivayet edilen hadîsleri te'vîl
etmiş ve Fâtiha'yi duâ niyetiyle okuduklarını söylemişlerdir.
Hadis imamları, cenaze
namazında Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in muhtelif dualar okuduğunu
bildiren hadîsler rivayet etmişlerdir. Ezcümle Ebû Dâvûd'un, Hz. Ebû
Hureyre'den rivayet ettiği bir hadîste Ebû Hureyre (Radiyallahu anh) şöyle
demektedir:
Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem) bir cenazenin namazım kıldı da, şu duayı okudu:
«Allah'ım bizim
dinimize, ölümüze, küçüğümüze, büyüğümüze, erkeğimize, kadınımıza, hâzırımıza
ve gaibimize mağfiret buyur. Yâ Rabbî! Bizden yaşattıklarını îmânla yaşat;
öldürdüklerini de selâm üzere öldür. Allah'ım! Bizi bu ölenin ecrinden mahrum
etme ve onun arkasından bizi saptırma.»
aynı hadisi Tirmizi
başka bir tarikden rivayet etmiş ve: «Ben, Muhammed'e yâni Buhârîye râvî Ebû
îbrâhîm El-Eşhelî'nin adını sordum, Buhâri onu bilemedi.» demiştir.
Hâkim dahî «El-Müstedrek
nâm eserinde Yezid b. Rukâne (Radiyallahü anh)'dan şu hadisi tahric etmiştir:
Resûlullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) cenaze namazı kılmaya kalktığı vakit
şöyle derdi:
«Allah'ım! Kuluna ve
kulunun oğluna mağfiret buyur. (Kulun) senin rahmetine muhtaçtır. Hâlbuki sen
onu azâb etmekten müstağnisin. Eğer bu kulun iyi amellerde bulunmuşsa, onun
iyiliğini arttır; kötü amelde bulunduysa, onu affeyle.»
Bu bâbda Hz. Alî,
Vâsiletü'bnü Eskaa' ve Abdullah b. Haris'den hadîsler rivayet olunmuştur. Hz.
Alî hadîsini Müstağfirî; Vasile hadîsini Ebû Dâvûd; Abdullah b. Haris hadisini
Taberâni rivayet etmişlerdir. Bu hadisler:
1) Cenaze namazında dua
okunacağına ve duâ okumanın nıüstehab olduğuna;
2) Cenaze namazında
duanın sesle okunacağına delildirler.
Nevevi diyor ki:
«Ulemâmız gündüz kılınan cenaze namazında gizli okunacağında müttefiktirler.
Gece kılınan cenaze namazı hakkında iki kavil vardır. Cumhûr'un kaail olduğu
sahih veçhe göre geceleyin de gizli okumak gerekir, ikinci veçhe göre geceleyin
sesli okunur. Fakat bu tafsilât Kur'ân hakkındadır. Dualar bilittifâk gizli
okunur. O hâlde bu hadîs te'vil olunarak: Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve
Sellem). bana namazdan sonra öğretti; ben de belledim mânâsına hamlolunur.»